Trong quá trình thay răng của trẻ, không phải lúc nào mọi thứ cũng diễn ra suôn sẻ. Một trong những tình trạng phổ biến khiến nhiều phụ huynh lo lắng là hiện tượng răng mọc lẫy. Tình trạng này nếu không được xử lý đúng cách không chỉ gây mất thẩm mỹ, ảnh hưởng đến cấu trúc khuôn mặt mà còn tạo điều kiện cho các bệnh lý răng miệng phát triển. Nha khoa nhi sẽ cung cấp kiến thức chuyên sâu về tình trạng này, giúp phụ huynh nắm rõ răng mọc lẫy phải làm sao để bảo vệ nụ cười của trẻ.
Răng mọc lẫy là gì?
Hiện tượng này tạo ra “hai hàng răng” song song trên cùng một vị trí. Tình trạng răng mọc lẫy ở trẻ thường xuất hiện phổ biến nhất trong giai đoạn từ 5 – 7 tuổi, thời điểm bắt đầu quá trình thay nhóm răng cửa.
Lưu ý: Đây là một dạng sai lệch khớp cắn sớm cần được theo dõi sát sao để tránh các biến chứng chỉnh nha phức tạp về sau.
Dấu hiệu nhận biết bé có răng mọc lẫy
Việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường giúp quá trình can thiệp trở nên đơn giản và hiệu quả hơn. Dưới đây là các triệu chứng lâm sàng điển hình cho tình trạng răng mọc lẫy ở trẻ em:
- Răng sữa bền chắc quá mức: Đã đến độ tuổi thay răng nhưng chân răng sữa không có dấu hiệu tiêu biến, răng vẫn đứng chắc chắn trên cung hàm.
- Xuất hiện mầm răng mới: Quan sát thấy rìa cắn của răng vĩnh viễn nhú lên ở vị trí phía sau hoặc phía trước răng sữa.
- Răng mọc lệch lạc: Hình ảnh răng mọc lẫy thường thấy là răng vĩnh viễn bị xoay trục, mọc nghiêng, mọc chen chúc hoặc tạo thành thế “răng đôi“.
- Kích thước răng không tương xứng: Răng vĩnh viễn mọc lên có kích thước quá lớn so với khoảng trống hiện có, chèn ép các răng bên cạnh.
- Triệu chứng đau nhức: Trẻ có thể than phiền về việc khó chịu khi ăn nhai do sai lệch khớp cắn hoặc thức ăn dễ bị giắt vào khe giữa hai răng.
Nguyên nhân gây ra tình trạng răng mọc lẫy ở trẻ
Để biết cách phòng ngừa, cần hiểu rõ cơ chế gây ra tình trạng răng mọc lẫy. Các nguyên nhân chính bao gồm:
Chân răng sữa không tiêu
Thông thường, mầm răng vĩnh viễn khi mọc lên sẽ gây áp lực làm tiêu chân răng sữa, khiến răng sữa lung lay và rụng đi. Tuy nhiên, nếu mầm răng vĩnh viễn mọc lệch hướng, nó sẽ không tác động vào chân răng sữa. Kết quả là răng sữa vẫn bám chắc, trong khi răng vĩnh viễn mọc lên ở vị trí khác.
Cung hàm hẹp và thiếu chỗ
Đây là nguyên nhân phổ biến do di truyền hoặc chế độ ăn uống ít nhai ở trẻ hiện đại. Khi cung hàm quá hẹp, không đủ khoảng trống cho kích thước của răng vĩnh viễn, răng bắt buộc phải tìm vị trí trống thường là lệch vào trong hoặc ra ngoài để mọc lên.
Mất răng sữa quá sớm
Việc nhổ răng sữa quá sớm do sâu răng hoặc chấn thương trước thời điểm thay răng sẽ làm cho lợi bị xơ hóa hoặc các răng bên cạnh xô lệch vào khoảng trống đó. Điều này làm mất chỗ mọc của răng vĩnh viễn, dẫn đến tình trạng mọc lẫy hoặc mọc ngầm.
Thói quen xấu và các yếu tố khác
- Thói quen mút tay, đẩy lưỡi, thở miệng.
- Dinh dưỡng thiếu hụt ảnh hưởng đến sự phát triển xương hàm.
- Yếu tố di truyền từ bố mẹ như xương hàm nhỏ, răng to.
Các trường hợp răng mọc lẫy thường gặp
Vị trí răng mọc lẫy sẽ quyết định mức độ ảnh hưởng và phương pháp xử lý. Sau đây là một số hình ảnh răng mọc lẫy thường thấy nhất ở trẻ:
Răng mọc lẫy hàm dưới
Đây là trường hợp phổ biến nhất, thường xảy ra ở nhóm răng cửa giữa và răng cửa bên hàm dưới. Răng mọc lẫy hàm dưới thường có xu hướng mọc lệch về phía lưỡi. Theo cơ chế tự nhiên, hoạt động của lưỡi có thể đẩy răng vĩnh viễn ra phía trước sau khi nhổ răng sữa, giúp răng về đúng vị trí nếu đủ khoảng trống.
Răng mọc lẫy hàm trên
Răng mọc lẫy hàm trên thường gây mất thẩm mỹ nghiêm trọng hơn chẳng hạng như dạng răng khểnh, răng nanh mọc cao. Do xương hàm trên cứng hơn và ít chịu tác động đẩy tự nhiên của lưỡi như hàm dưới, nên tình trạng này thường cần can thiệp chỉnh nha sớm.
Răng mọc lẫy vào trong hoặc ra ngoài
- Mọc lẫy vào trong: Phổ biến, gây khó khăn cho việc vệ sinh mặt trong răng, dễ tích tụ cao răng.
- Mọc lẫy ra ngoài: Thường gặp ở răng nanh (răng số 3), gây tình trạng răng khểnh hoặc hô.
Răng mọc lẫy có nguy hiểm không?
Câu trả lời là CÓ. Nếu không được xử lý kịp thời, răng mọc lẫy gây ra nhiều hệ lụy lâu dài như:
- Sai lệch khớp cắn vĩnh viễn: Răng mọc lộn xộn phá vỡ cấu trúc khớp cắn chuẩn, dẫn đến tình trạng hô, móm, khớp cắn chéo.
- Bệnh lý nha chu: Vị trí răng mọc lẫy tạo ra các kẽ hở khó vệ sinh, là nơi trú ngụ lý tưởng cho vi khuẩn gây sâu răng, viêm lợi và hôi miệng.
- Suy giảm chức năng ăn nhai: Khớp cắn không khít làm giảm khả năng nghiền nát thức ăn, ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.
- Ảnh hưởng tâm lý: Hàm răng khấp khểnh khiến trẻ thiếu tự tin khi cười và giao tiếp.
Răng mọc lẫy có nhổ được không?
Câu trả lời là CÓ và trong hầu hết các trường hợp là CẦN THIẾT. Vấn đề cốt lõi của nhổ răng mọc lẫy là thời điểm:
- Khi răng vĩnh viễn đã nhú lên: Cần nhổ răng sữa ngay lập tức để giải phóng khoảng trống nhường chỗ cho răng vĩnh viễn.
- Cơ chế tự điều chỉnh: Ở trẻ em, xương hàm còn mềm vì thế sau khi nhổ răng sữa cản trở, dưới tác động của lực lưỡi và môi, răng vĩnh viễn thường có xu hướng tự di chuyển về vị trí đúng nếu cung hàm đủ chỗ.
➞ Phụ huynh đừng chờ răng sữa tự rụng nếu răng vĩnh viễn đã mọc. Hãy đưa trẻ đến nha khoa để bác sĩ can thiệp nhổ răng sữa kịp thời.
Trẻ xuất hiện răng mọc lẫy phải làm sao?
Khi phát hiện con bị răng mọc lẫy, phụ huynh cần bình tĩnh và tuân theo quy trình xử lý sau:
Bước 1: Thăm khám và nhổ răng sữa: Bác sĩ sẽ tiến hành nhổ bỏ chiếc răng sữa đang chiếm chỗ.
Bước 2: Theo dõi tình trạng của trẻ: Sau khi nhổ răng sữa, nếu khoảng trống đủ rộng, bác sĩ có thể hướng dẫn trẻ dùng lưỡi đẩy nhẹ vào răng vĩnh viễn để giúp răng dịch chuyển ra ngoài.
Bước 3: Can thiệp chỉnh nha: Nếu sau khi nhổ răng sữa một thời gian mà răng vĩnh viễn không tự về vị trí, hoặc cung hàm quá hẹp:
- Sử dụng khí cụ nong hàm: Để nới rộng cung hàm, tạo chỗ cho răng xếp đều.
- Niềng răng tháo lắp: Dùng cho trẻ 6-12 tuổi để định hướng sự phát triển của xương và răng.
- Niềng răng cố định: Áp dụng khi trẻ đã thay hết răng khoảng 12 tuổi trở lên để tinh chỉnh khớp cắn hoàn hảo.
Cách phòng ngừa răng mọc lẫy
Để hạn chế tình trạng răng mọc lẫy ở trẻ, phụ huynh cần chú trọng các biện pháp phòng ngừa từ sớm:
- Khám nha khoa định kỳ: Duy trì lịch khám 3-6 tháng/lần. Bác sĩ sẽ chụp X-quang để kiểm tra mầm răng và dự đoán hướng mọc, từ đó có kế hoạch nhổ răng sữa chủ động đúng thời điểm.
- Chế độ dinh dưỡng: Bổ sung đầy đủ Canxi, Vitamin D và khuyến khích trẻ ăn các thức ăn có độ cứng vừa phải để kích thích xương hàm phát triển và giúp chân răng sữa tiêu biến tự nhiên.
- Vệ sinh răng miệng: Giữ gìn răng sữa khỏe mạnh cho đến tuổi thay răng vì răng sữa bị sâu, mất sớm là nguyên nhân hàng đầu gây xô lệch răng vĩnh viễn.
- Loại bỏ thói quen xấu: Cai các tật mút tay, cắn môi, thở miệng càng sớm càng tốt.
Hiện tượng răng mọc lẫy tuy phổ biến nhưng không nên xem thường. Việc can thiệp đúng thời điểm bằng cách nhổ răng mọc lẫy và theo dõi sự phát triển của xương hàm sẽ quyết định nụ cười tương lai của trẻ. Đừng để những sai lệch nhỏ hôm nay trở thành gánh nặng chỉnh nha phức tạp ngày mai. Đặt lịch thăm khám định kỳ cho trẻ tại Nha khoa Shark qua Hotline 1800 2069 ngay nhé!
