Bựa răng là một tình trạng răng miệng phổ biến, diễn ra âm thầm nhưng là khởi nguồn của hầu hết các bệnh lý nha khoa nghiêm trọng. Tuy nhiên, nhiều người thường bỏ qua sự hiện diện của lớp màng này trong quá trình vệ sinh hằng ngày. Nếu không được kiểm soát, bựa răng không chỉ gây mất thẩm mỹ mà còn dẫn đến viêm nướu, tụt lợi và mất răng. Góc kiến thức nha khoa sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan và chính xác về tình trạng này.
Bựa răng là gì?
Bựa răng là một lớp màng sinh học dính, mềm, được hình thành liên tục trên bề mặt răng. Lớp màng này thường có màu trắng ngà, vàng nhạt hoặc trong suốt, khiến mắt thường khó nhận biết ở giai đoạn khởi phát.
Về bản chất, bựa răng là sự kết hợp phức tạp giữa:
- Vi khuẩn trong khoang miệng.
- Protein có trong nước bọt.
- Mảnh vụn thức ăn thừa.
Ban đầu, bựa răng chỉ là một lớp màng mỏng. Tuy nhiên, nếu không được loại bỏ sạch sau mỗi bữa ăn, chúng sẽ tích tụ dày lên, bám chặt quanh đường viền nướu và len lỏi vào các kẽ răng. Khi mảng bám tồn tại lâu ngày, dưới tác động của khoáng chất trong nước bọt, chúng sẽ vôi hóa và trở thành cao răng – một chất cứng, sẫm màu và rất khó loại bỏ bằng các biện pháp thông thường.
Nguyên nhân hình thành bựa răng
Sự hình thành bựa răng là một quá trình sinh học tự nhiên, nhưng tốc độ và mức độ tích tụ lại phụ thuộc lớn vào thói quen sinh hoạt. Dưới đây là các nguyên nhân chính thúc đẩy sự phát triển của mảng bám:
Chế độ ăn uống nhiều đường và tinh bột
Vi khuẩn trong mảng bám phát triển mạnh nhờ nguồn năng lượng từ carbohydrate. Các thực phẩm như bánh kẹo, nước ngọt, đồ ăn vặt nhiều tinh bột khi bám lại trên răng sẽ lên men, tạo ra axit. Quá trình này không chỉ nuôi dưỡng vi khuẩn tạo bựa răng mà còn trực tiếp tấn công men răng.
Vệ sinh răng miệng kém hiệu quả
Việc chải răng qua loa, không chải răng đủ 2 lần/ngày hoặc chải sai kỹ thuật sẽ để sót lại mảng bám ở các vị trí khuất như kẽ răng và viền nướu. Nếu không sử dụng chỉ nha khoa hay tăm nước, thức ăn thừa sẽ mắc kẹt và nhanh chóng chuyển hóa thành bựa răng.
Thói quen hút thuốc lá
Hóa chất trong khói thuốc lá làm thay đổi môi trường khoang miệng, giảm lưu lượng nước bọt và tạo điều kiện cho vi khuẩn kỵ khí phát triển. Người hút thuốc thường có tốc độ hình thành bựa răng và cao răng nhanh hơn gấp nhiều lần so với người bình thường, kèm theo đó là tình trạng ố vàng răng nghiêm trọng.
Khô miệng
Nước bọt đóng vai trò quan trọng trong việc rửa trôi vi khuẩn và trung hòa axit vì thế khi miệng bị khô sẽ làm khả năng tự làm sạch của khoang miệng giảm sút, tạo điều kiện cho mảng bám tích tụ nhanh chóng.
Tác hại của bựa răng đối với sức khỏe
Không đơn thuần là vấn đề thẩm mỹ, bựa răng được xem là “kẻ thù thầm lặng” gây ra chuỗi bệnh lý răng miệng nguy hiểm dưới đây:
- Sâu răng: Vi khuẩn trong mảng bám sản sinh axit phá hủy khoáng chất của men răng, tạo thành các lỗ sâu. Nếu tiến triển sâu, vi khuẩn sẽ xâm nhập vào tủy răng gây viêm tủy, áp xe và đau nhức dữ dội.
- Viêm nướu và viêm nha chu: Độc tố từ vi khuẩn trong bựa răng gây kích ứng nướu, dẫn đến sưng đỏ, chảy máu khi chải răng. Nếu không điều trị, tình trạng này tiến triển thành viêm nha chu, phá hủy xương ổ răng và gây nguy cơ mất răng vĩnh viễn.
- Hôi miệng: Quá trình phân hủy thức ăn của vi khuẩn trong mảng bám giải phóng các hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi, gây ra mùi hôi miệng dai dẳng, ảnh hưởng đến giao tiếp.
- Ảnh hưởng sức khỏe toàn thân: Nhiều nghiên cứu khoa học đã chỉ ra mối liên hệ giữa vi khuẩn trong mảng bám răng với các bệnh lý toàn thân như tim mạch, tiểu đường và biến chứng thai kỳ.
Cách phòng ngừa và loại bỏ bựa răng hiệu quả
Kiểm soát bựa răng là chìa khóa để sở hữu hàm răng chắc khỏe, bạn nên áp dụng các biện pháp dưới đây nhưng cần thực hiện một cách đồng bộ và kiên trì:
Vệ sinh răng miệng chuẩn y khoa
Việc làm sạch cơ học là phương pháp hiệu quả nhất để phá vỡ cấu trúc mảng bám khi chúng còn mềm.
- Chải răng đúng cách: Thực hiện chải răng 2 lần/ngày (sáng và tối), ưu tiên bàn chải lông mềm. Nên chải răng theo chuyển động tròn hoặc rung nhẹ ở góc 45 độ so với viền nướu để làm sạch mảng bám dưới nướu.
- Làm sạch kẽ răng: Bàn chải thông thường không thể làm sạch vùng kẽ răng nên bạn bắt buộc phải sử dụng chỉ nha khoa hoặc máy tăm nước ít nhất 1 lần/ngày để loại bỏ bựa răng ẩn sâu giữa các kẽ.
- Sử dụng nước súc miệng: Chọn các loại nước súc miệng kháng khuẩn chuyên dụng để hỗ trợ giảm tải lượng vi khuẩn trong khoang miệng.
Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng
- Tăng cường chất xơ: Rau xanh, trái cây tươi giúp kích thích tiết nước bọt và làm sạch bề mặt răng một cách tự nhiên.
- Hạn chế đồ ngọt và axit: Giảm tần suất tiêu thụ bánh kẹo, nước ngọt có gas. Nếu sử dụng, bạn nên súc miệng bằng nước lọc ngay sau đó.
- Uống đủ nước: Duy trì độ ẩm cho khoang miệng để hạn chế sự bám dính của thức ăn.
Lấy cao răng định kỳ
Khi bựa răng đã vôi hóa thành cao răng, việc chải răng tại nhà không thể loại bỏ chúng vì thế bạn cần đến nha khoa để thực hiện thủ thuật lấy cao răng.
- Tần suất: Các chuyên gia khuyến cáo nên lấy cao răng định kỳ 3 – 6 tháng/lần.
- Lợi ích: Loại bỏ sạch ổ vi khuẩn, giúp bề mặt răng láng mịn, ngăn ngừa mảng bám tái bám và phát hiện sớm các bệnh lý tiềm ẩn.
Những thắc mắc thường gặp về bựa răng
Dưới đây là giải đáp chuyên môn cho các câu hỏi phổ biến liên quan đến tình trạng này:
Bựa răng có tự hết không?
Không. Bựa răng là một lớp màng sinh học bám dính. Nước súc miệng hay nước bọt không thể rửa trôi hoàn toàn lớp màng này. Nó chỉ được loại bỏ thông qua tác động cơ học như chải răng, dùng chỉ nha khoa. Nếu để lâu ngày hóa cứng thành cao răng, chỉ có các dụng cụ nha khoa chuyên dụng mới có thể làm sạch.
Trẻ em có bị bựa răng không?
Có. Trẻ em là đối tượng rất dễ bị tích tụ bựa răng do thói quen ăn nhiều đồ ngọt và kỹ năng vệ sinh răng miệng chưa hoàn thiện. Phụ huynh cần giám sát, hỗ trợ trẻ chải răng và đưa trẻ đi khám nha khoa định kỳ để ngăn ngừa sâu răng sớm.
Làm sao để nhận biết bựa răng?
Ở giai đoạn đầu, bựa răng khó nhìn thấy. Bạn có thể nhận biết qua cảm giác "nhám" khi liếm lưỡi lên bề mặt răng, hoặc sử dụng viên nhuộm màu mảng bám có bán tại hiệu thuốc để kiểm tra mức độ vệ sinh răng miệng.
Bựa răng tuy là hiện tượng sinh lý bình thường nhưng lại là nguyên nhân gốc rễ của nhiều bệnh lý nghiêm trọng. Việc duy trì thói quen vệ sinh răng miệng khoa học, kết hợp chế độ ăn uống lành mạnh và thăm khám nha khoa định kỳ là giải pháp tối ưu nhất để kiểm soát mảng bám, giữ gìn nụ cười khỏe mạnh và thẩm mỹ. Đồng thời, hãy đặt lịch thăm khám sớm nhất tại Nha khoa Shark qua Hotline 1800 2069 để được các bác sĩ kiểm tra răng miệng định kỳ với mức giá ưu đãi nhất nhé.
