English 
Phát hiện một chiếc răng lạ mọc ở phía trong hàng răng hàm dưới khiến nhiều người băn khoăn: có cần lo không, có phải nhổ không, hay cứ để vậy được? Thực tế, răng mọc thừa phía trong hàm dưới không chỉ là vấn đề thẩm mỹ đơn thuần. Nếu không được phát hiện và xử lý đúng thời điểm, chiếc răng này có thể kéo theo hàng loạt biến chứng ảnh hưởng đến cả cung hàm lẫn sức khỏe răng miệng lâu dài.
Răng mọc thừa phía trong hàm dưới là gì?
Ở người trưởng thành, hàm răng vĩnh viễn đầy đủ gồm 32 chiếc, còn trẻ em có 20 chiếc răng sữa. Khi số lượng răng thực tế vượt quá các con số này, tình trạng đó được gọi là răng thừa, hay trong y khoa còn có tên gọi là hyperdontia (siêu răng).
Nếu bạn đang tự hỏi con người có bao nhiêu răng là bình thường, đây chính là câu trả lời để đối chiếu khi nghi ngờ bản thân hoặc trẻ đang có răng mọc thêm bất thường.
Dấu hiệu nhận biết răng mọc thừa ở hàm dưới
Không phải lúc nào răng thừa cũng dễ phát hiện bằng mắt thường, đặc biệt với trường hợp mọc ngầm. Tuy nhiên, có một số dấu hiệu cụ thể để nhận ra đó là:
- Thấy chiếc răng mọc lạc chỗ: Răng xuất hiện phía sau hoặc bên trong hàng răng chính, không nằm đúng vị trí trên cung hàm dưới.
- Hàng răng phía trước bị xô lệch bất ngờ: Các răng cửa hoặc răng hàm dưới bỗng nhiên bắt đầu chen chúc dù trước đó vẫn thẳng.
- Răng vĩnh viễn chậm mọc hơn tuổi: Ở trẻ em, nếu một chiếc răng vĩnh viễn mọc chậm hoặc không mọc dù đã quá tuổi thay, nguyên nhân có thể là răng thừa phía trong đang chặn chỗ.
- Đau tức vùng nướu hàm dưới không rõ lý do: Đặc biệt khi không có dấu hiệu sâu răng hay viêm nướu, cảm giác đau âm ỉ vùng phía trong hàm dưới có thể là dấu hiệu răng thừa đang mọc ngầm chèn ép.
- Phát hiện qua phim X-quang: Nhiều trường hợp răng thừa không biểu hiện triệu chứng và chỉ được phát hiện tình cờ khi chụp X-quang kiểm tra định kỳ.
Nguyên nhân khiến răng mọc phía trong hàm dưới
Hiện nay chưa có nghiên cứu nào xác định được nguyên nhân duy nhất gây ra răng thừa. Qua thực tiễn lâm sàng, các nha sĩ xác định được một số yếu tố có liên quan như sau.
Yếu tố di truyền
Nếu trong gia đình có bố, mẹ hoặc anh chị em ruột từng gặp tình trạng răng thừa, khả năng cao con cái cũng sẽ mọc thêm răng tương tự. Yếu tố di truyền được ghi nhận là một trong các nguyên nhân phổ biến nhất, dù cơ chế di truyền cụ thể vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn. Khi phát hiện trẻ có tình trạng này, cha mẹ nên thông báo tiền sử gia đình cho nha sĩ để hỗ trợ chẩn đoán chính xác hơn.
Ngà răng phát triển bất thường
Trong một số trường hợp, các gen kiểm soát quá trình hình thành ngà răng hoạt động quá mức hoặc không đồng bộ. Điều này kích thích cơ thể hình thành thêm mầm răng ngoài số lượng tiêu chuẩn, dẫn đến răng thừa xuất hiện bên cạnh hoặc phía trong các răng vĩnh viễn đã có. Quá trình này có thể xảy ra ở bất kỳ vùng nào trên cung hàm, nhưng hàm dưới và vùng răng cửa trên là hai vị trí thường gặp nhất.
Dị tật sứt môi hoặc hở vòm miệng
Trong quá trình hình thành cấu trúc hàm của thai nhi, nếu các lá răng bị phân tách bất thường, cơ thể có thể hình thành thêm mầm răng phụ. Tình trạng này đặc biệt hay gặp ở trẻ có dị tật sứt môi hoặc hở vòm miệng. Theo thống kê, tỉ lệ xuất hiện răng vĩnh viễn mọc thừa ở nhóm trẻ mắc dị tật này có thể lên đến 22,2%, cao hơn đáng kể so với dân số bình thường.
Rối loạn quá trình phát triển răng
Khi quá trình thay răng sữa sang răng vĩnh viễn không diễn ra đồng đều, một số mầm răng có thể mọc lệch vị trí, chen chúc hoặc phát sinh thêm mầm mới. Sự bất thường này nếu không được phát hiện sớm có thể dẫn đến mọc thêm răng hàm dưới ở những vị trí không mong muốn, đặc biệt là phía trong hàng răng chính. Trẻ em trong giai đoạn 6 đến 12 tuổi là nhóm cần được theo dõi sát nhất.
Răng mọc thừa ở hàm dưới gây ra những vấn đề gì?
Nhiều người chủ quan vì răng thừa không gây đau ngay. Tuy nhiên, nếu không xử lý đúng lúc, tình trạng này kéo theo nhiều hệ quả nghiêm trọng hơn mức cần thiết, cụ thể như sau:
- Cản trở răng vĩnh viễn mọc đúng chỗ: Răng thừa chiếm không gian trên cung hàm, khiến một hoặc hai chiếc răng vĩnh viễn ở phía trước không có chỗ mọc lên hoặc buộc phải mọc lệch hướng để tránh va chạm.
- Gây lệch khớp cắn: Khi cung hàm dưới bị xáo trộn vị trí các răng, hai hàm không khớp với nhau như thiết kế ban đầu. Lâu dài gây đau khớp thái dương hàm, mỏi cơ hàm và khó khăn khi nhai.
- Tăng nguy cơ sâu răng và viêm nướu: Răng mọc chen chúc phía trong tạo ra các kẽ hẹp khó làm sạch. Mảng bám tích tụ lâu ngày ở đó trở thành môi trường lý tưởng cho vi khuẩn gây sâu răng và viêm nướu.
- Cản trở kế hoạch niềng răng: Nếu có kế hoạch thực hiện dịch vụ niềng răng thẩm mỹ, răng thừa chưa được xử lý sẽ gây khó khăn đáng kể trong việc lập phác đồ và đạt kết quả như mong muốn.
- Hình thành u nang quanh răng: Đây là biến chứng hiếm gặp hơn nhưng nghiêm trọng, thường xảy ra với răng thừa mọc ngầm không được can thiệp trong thời gian dài.
Các kiểu mọc thêm răng hàm dưới thường gặp
Răng thừa ở hàm dưới không phải lúc nào cũng mọc giống nhau. Tùy vị trí và hướng mọc, có thể chia thành ba kiểu phổ biến sau:
| Kiểu mọc | Đặc điểm nhận biết | Mức độ ảnh hưởng |
| Mọc phía trong hàng răng chính | Răng trồi ra về phía lưỡi, nhìn thấy hoặc cảm nhận bằng lưỡi | Trung bình: khó vệ sinh, cản trở nhai |
| Mọc phía ngoài hàng răng chính | Răng lệch ra ngoài cung hàm, mất thẩm mỹ rõ ràng | Thẩm mỹ và viêm nướu cục bộ |
| Mọc ngầm dưới nướu | Không trồi lên, chỉ phát hiện qua X-quang | Cao nhất: chèn ép ngầm, nguy cơ u nang |
Trong ba kiểu trên, răng mọc ngầm là trường hợp cần được phát hiện và can thiệp sớm nhất vì không có triệu chứng rõ ràng trong khi vẫn đang âm thầm tác động đến các răng xung quanh và cấu trúc xương hàm.
Có nên nhổ răng mọc thừa phía trong hàm dưới không?
Không phải mọi trường hợp có răng mọc thừa phía trong hàm đều cần nhổ ngay. Quyết định này phụ thuộc vào mức độ ảnh hưởng thực tế của răng thừa đối với sức khỏe và chức năng của cả hàm.
Nên nhổ khi:
- Răng thừa đang gây xô lệch hoặc cản trở răng vĩnh viễn mọc đúng vị trí
- Gây khó khăn trong vệ sinh dẫn đến sâu răng hoặc viêm nướu tái phát
- Ảnh hưởng đến khớp cắn hoặc chức năng ăn nhai
- Có kế hoạch niềng răng chỉnh nha
- Chụp X-quang phát hiện răng thừa mọc ngầm tiềm ẩn biến chứng
Chưa cần nhổ khi:
- Răng thừa không gây đau, không ảnh hưởng đến răng xung quanh
- Không có kế hoạch chỉnh nha
- Việc nhổ có thể gây rủi ro cho chân răng hoặc dây thần kinh lân cận
Về lứa tuổi, trẻ em thường được khuyến nghị xử lý sớm hơn vì xương hàm vẫn đang phát triển, việc can thiệp ít phức tạp hơn và hạn chế được các ảnh hưởng dây chuyền đến răng vĩnh viễn. Với người lớn, bác sĩ cần đánh giá kỹ trên phim X-quang trước khi quyết định phác đồ.
Quy trình xử lý răng mọc thừa tại nha khoa
Với trường hợp cần nhổ, quy trình thường diễn ra qua 5 bước như sau:
- Bước 1: Thăm khám và chẩn đoán: Bác sĩ kiểm tra trực tiếp trong miệng, đánh giá vị trí, hướng mọc và mức độ ảnh hưởng của răng thừa đến các răng xung quanh.
- Bước 2: Chụp X-quang hoặc CT Cone Beam 3D: Với răng thừa mọc ngầm hoặc vị trí phức tạp, phim X-quang 2D hoặc CT Cone Beam 3D giúp bác sĩ xác định chính xác vị trí răng trong xương hàm, tránh ảnh hưởng đến dây thần kinh và chân răng kề bên khi can thiệp.
- Bước 3: Gây tê cục bộ: Toàn bộ quá trình nhổ diễn ra dưới gây tê cục bộ. Bệnh nhân không cảm nhận đau trong suốt thủ thuật. Với trẻ em có tâm lý lo lắng, một số phòng khám có thể áp dụng thêm biện pháp giảm lo âu bổ trợ.
- Bước 4: Tiến hành nhổ hoặc phẫu thuật: Với răng thừa đã trồi lên, có thể nhổ thông thường. Với răng mọc ngầm trong xương, bác sĩ cần rạch nướu nhỏ để lấy răng ra, sau đó khâu lại. Thủ thuật thường kết thúc trong 20 đến 45 phút tùy độ phức tạp.
- Bước 5: Hướng dẫn chăm sóc và theo dõi: Sau nhổ, bác sĩ kê thuốc kháng sinh và giảm đau nếu cần, đồng thời hướng dẫn chăm sóc tại nhà và hẹn tái khám để kiểm tra vết thương lành hoàn toàn.
Chăm sóc sau khi nhổ răng thừa
Giai đoạn 24 đến 72 giờ đầu sau nhổ là thời điểm quan trọng nhất để vết thương phục hồi tốt. Một vài lưu ý cần ghi nhớ đó là:
- Cắn chặt bông gạc sau nhổ khoảng 30 đến 45 phút để cầm máu, không nhổ nước bọt hay súc miệng mạnh trong vài tiếng đầu.
- Chườm lạnh bên ngoài má trong 20 phút, nghỉ 20 phút, lặp lại trong 6 đến 8 giờ đầu để giảm sưng.
- Ăn thức ăn mềm, nguội hoặc ấm nhẹ như cháo, súp, tránh thức ăn cứng, cay nóng ít nhất 3 ngày.
- Không dùng ống hút vì áp suất có thể làm bong cục máu đông tại vết thương.
- Uống thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ, không tự ý bỏ thuốc kháng sinh dù đã hết đau.
- Tái khám đúng hẹn, đặc biệt nếu có dấu hiệu bất thường như sưng tăng dần, sốt, hoặc vết thương không lành sau 5 đến 7 ngày.
Câu hỏi thường gặp
Răng mọc thừa phía trong hàm dưới có nguy hiểm không?
Không nguy hiểm tức thì, nhưng nếu bỏ qua lâu dài có thể dẫn đến lệch khớp cắn, viêm nướu tái phát, cản trở răng vĩnh viễn mọc đúng vị trí và trong một số ít trường hợp gây u nang quanh răng. Mức độ nguy hiểm tùy thuộc vào vị trí, kiểu mọc và thời gian phát hiện.
Trẻ em mấy tuổi nên kiểm tra răng thừa?
Nên đưa trẻ đi kiểm tra định kỳ từ 6 tuổi, thời điểm răng vĩnh viễn bắt đầu mọc thay thế răng sữa. Nếu thấy răng mọc lệch, mọc chậm hơn bạn cùng lứa hoặc hàng răng bỗng nhiên xô lệch, nên đưa trẻ đến nha sĩ sớm để chụp X-quang kiểm tra.
Nhổ răng mọc thừa hàm dưới có đau không?
Trong khi nhổ không đau vì được gây tê cục bộ. Sau khi hết thuốc tê khoảng 2 đến 4 giờ có thể có cảm giác ê nhức nhẹ, thường giảm rõ sau 2 đến 3 ngày. Bác sĩ sẽ kê thuốc giảm đau phù hợp để hỗ trợ giai đoạn đầu phục hồi.
Sau khi nhổ răng thừa có cần niềng răng không?
Tùy trường hợp. Nếu răng thừa đã gây xô lệch rõ các răng còn lại, niềng răng sau nhổ giúp đưa các răng về đúng vị trí trên cung hàm. Bác sĩ sẽ đánh giá sau khi nhổ và tư vấn có cần chỉnh nha bổ sung hay không. Một số trường hợp nhẹ, các răng tự điều chỉnh lại sau khi không còn bị chèn ép.
Răng mọc thừa phía trong hàm dưới không phải tình trạng hiếm gặp, nhưng hệ quả của nó hoàn toàn có thể phòng tránh được nếu phát hiện và xử lý đúng lúc. Với trẻ em, can thiệp sớm giúp bảo toàn không gian mọc cho răng vĩnh viễn và tránh phải chỉnh nha phức tạp về sau. Với người lớn, thăm khám đánh giá kỹ là bước đầu tiên để có quyết định đúng đắn. Dù ở lứa tuổi nào, điều quan trọng là không để tình trạng kéo dài mà không có sự đánh giá của bác sĩ chuyên khoa. Nếu bạn hoặc bé nhà đang có dấu hiệu răng mọc lạ vị trí, hãy đặt lịch thăm khám tại Nha khoa Shark để được chụp X-quang chẩn đoán và tư vấn phác đồ xử lý phù hợp.
