Lợi trùm khi niềng răng là một biến chứng nha chu thường gặp, không chỉ gây đau nhức, cản trở quá trình ăn nhai mà còn làm gián đoạn tiến độ dịch chuyển của răng. Tình trạng này đặc trưng bởi phần mô nướu phát triển quá mức, bao phủ lên thân răng hoặc mắc cài. Nếu không được xử lý kịp thời, tình trạng viêm nhiễm này có thể dẫn đến hôi miệng, tiêu xương hàm hoặc nhiễm trùng lan rộng. Kinh nghiệm niềng răng thẩm mỹ sẽ phân tích chi tiết nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và các phác đồ điều trị chuẩn y khoa để đảm bảo kết quả chỉnh nha tốt nhất.
Lợi trùm là gì?
Lợi trùm là hiện tượng phần lợi phát triển quá mức hoặc bị sưng viêm, bao phủ một phần hoặc toàn bộ bề mặt răng, khiến răng bị “mắc kẹt” bên dưới lớp mô mềm này.
Trong bối cảnh chỉnh nha, lợi trùm khi niềng răng thường biểu hiện dưới hai dạng chính:
- Viêm lợi trùm răng khôn: Xảy ra khi răng khôn mọc trong quá trình niềng nhưng bị nướu che phủ, tạo thành túi lợi tích tụ vi khuẩn.
- Phì đại nướu: Mô nướu phản ứng quá mức với mảng bám hoặc kích thích cơ học từ mắc cài, sưng phồng và trùm lên thân răng hoặc che lấp mắc cài.
Dấu hiệu nhận biết lợi trùm khi chỉnh nha:
Người người có thể dễ dàng quan sát bằng mắt thường hoặc cảm nhận qua các triệu chứng sau:
- Sưng đỏ: Phần lợi sưng phồng, chuyển từ màu hồng nhạt sang đỏ thẫm hoặc tím.
- Che phủ răng: Lợi lấn xuống thân răng, làm thân răng trông ngắn đi hoặc che lấp dây cung, mắc cài.
- Đau nhức: Cảm giác đau âm ỉ hoặc dữ dội tại vùng viêm, đặc biệt khi ăn nhai hoặc vệ sinh răng.
- Xuất hiện mủ: Trong trường hợp nặng, ấn vào vùng lợi có thể thấy dịch mủ chảy ra.
- Triệu chứng toàn thân: Sốt nhẹ, nổi hạch ở cổ hoặc góc hàm, mệt mỏi.
Nguyên nhân bị lợi trùm khi niềng răng
Hiểu rõ nguyên nhân là chìa khóa để phòng ngừa và điều trị niềng răng bị lợi trùm hiệu quả, hãy xem ngay 4 nguyên nhân sau:
Vệ sinh răng miệng không đảm bảo
Đây là nguyên nhân hàng đầu gây ra viêm lợi khi chỉnh nha. Hệ thống khí cụ niềng răng tạo ra vô số điểm mù và kẽ hở khiến thức ăn dễ dàng mắc lại vì vậy nếu chỉ chải răng thông thường, mảng bám và vi khuẩn sẽ tích tụ quanh cổ răng và mắc cài khiến nướu nhiễm trùng, dẫn đến phản ứng sưng nề và phì đại mô nướu.
Kỹ thuật chỉnh nha chưa chuẩn xác
Tay nghề của bác sĩ kém và chất lượng khí cụ cũ hoặc không phù hợp cũng đóng vai trò quan trọng dẫn đến niềng răng bị lợi trùm, chẳng hạn như:
- Gắn mắc cài sai vị trí: Mắc cài quá sát đường viền nướu gây kích ứng cơ học liên tục.
- Lực siết quá mạnh: Dây cung siết quá chặt làm tổn thương mô quanh răng.
- Khâu vệ sinh kém: Dụng cụ nha khoa không được tiệt trùng đúng quy chuẩn gây nhiễm trùng chéo.
- Sót chất gắn dư: Keo gắn mắc cài còn sót lại dưới nướu gây kích ứng viêm kéo dài.
Răng khôn mọc lệch trong quá trình niềng
Giai đoạn niềng răng thường trùng với thời điểm mọc răng khôn khoảng từ 17-25 tuổi. Khi ấy:
- Khi răng khôn mọc nhưng không đủ chỗ, phần lợi phía trên sẽ không tiêu đi hoàn toàn mà phủ lên bề mặt răng.
- Khe hở giữa lợi trùm và răng trở thành “ổ chứa” thức ăn và vi khuẩn, gây viêm nhiễm cấp tính, có thể lan sang các răng hàm lân cận đang gắn mắc cài.
Suy giảm hệ miễn dịch và chế độ dinh dưỡng
Quá trình niềng răng có thể gây đau nhức, khó chịu trong giai đoạn đầu hoặc sau mỗi lần siết răng. Điều này dẫn đến:
- Người niềng ngại ăn uống, dẫn đến thiếu hụt Vitamin và khoáng chất.
- Hệ miễn dịch suy giảm làm giảm khả năng kháng khuẩn của niêm mạc miệng, tạo điều kiện cho vi khuẩn tấn công nướu mạnh mẽ hơn.
Cách khắc phục niềng răng bị lợi trùm hiệu quả
Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng lợi trùm khi niềng răng, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp xử lý phù hợp. Dưới đây là các hướng xử lý từ cơ bản đến chuyên sâu:
Đối với trường hợp mức độ nhẹ
Khi lợi chỉ mới sưng đỏ nhẹ, chưa có mủ và chưa che phủ quá nhiều mắc cài, người niềng có thể tự cải thiện tại nhà kết hợp với theo dõi như sau:
- Nâng cấp quy trình vệ sinh: Lúc này, bạn bắt buộc sử dụng máy tăm nước, chỉ nha khoa và bàn chải lông mềm cùng thời điểm làm sạch răng miệng để loại bỏ mảng bám sâu trong túi lợi và kẽ mắc cài.
- Sử dụng dung dịch kháng khuẩn: Súc miệng bằng nước muối sinh lý ấm hoặc dung dịch chứa Chlorhexidine để sát khuẩn, giảm viêm.
- Điều chỉnh dinh dưỡng: Bổ sung nhiều rau xanh, trái cây chứa Vitamin C, đồng thời tránh thực phẩm cay nóng, quá cứng hoặc dính làm tổn thương thêm vùng lợi viêm.
Đối với trường hợp mức độ nặng
Khi niềng răng bị lợi trùm kèm theo đau dữ dội, có mủ hoặc mô nướu che lấp mắc cài cản trở răng di chuyển, cần can thiệp y tế ngay lập tức:
- Vệ sinh chuyên sâu: Bác sĩ sẽ tháo bỏ dây cung, lấy sạch cao răng dưới nướu và bơm rửa túi lợi bằng dung dịch chuyên dụng.
- Cắt lợi trùm: Đây là tiểu phẫu nhỏ nhằm loại bỏ phần lợi thừa, bộc lộ thân răng và mắc cài. Phương pháp này giúp loại bỏ ổ viêm, giúp việc vệ sinh dễ dàng hơn và đảm bảo lực kéo của mắc cài được chính xác.
- Nhổ răng khôn: Nếu nguyên nhân do răng khôn mọc lệch gây viêm lợi trùm, chỉ định nhổ răng khôn là bắt buộc để chấm dứt tình trạng viêm và tránh xô lệch các răng phía trước.
- Điều chỉnh khí cụ: Bác sĩ có thể cần điều chỉnh lại vị trí mắc cài hoặc giảm lực siết để mô nướu có thời gian hồi phục.
- Điều trị kháng sinh: Sử dụng thuốc kháng sinh và kháng viêm theo đơn của bác sĩ để kiểm soát nhiễm trùng toàn thân.
Hậu quả khi không điều trị lợi trùm kịp thời trong giai đoạn niềng răng
Nhiều người chủ quan cho rằng viêm lợi là bình thường, nhưng đối với người đang chỉnh nha, hậu quả của nó nghiêm trọng hơn rất nhiều. Nếu không điều trị, quá trình bệnh lý sẽ diễn tiến qua các giai đoạn sau:
Giai đoạn 1: Ảnh hưởng đến sinh hoạt và tiến độ niềng
- Đau nhức kéo dài: Gây khó khăn trong ăn uống, mất ngủ, sụt cân.
- Hôi miệng: Mủ và vi khuẩn tích tụ tạo ra mùi hôi khó chịu, gây mất tự tin trong giao tiếp.
- Gián đoạn chỉnh nha: Răng không thể di chuyển do bị nướu cản trở hoặc do ma sát lớn. Bác sĩ buộc phải tạm ngưng siết răng để điều trị lợi, làm kéo dài thời gian niềng răng thêm nhiều tháng.
Giai đoạn 2: Nhiễm trùng và tổn thương cấu trúc răng
- Tiêu xương ổ răng: Viêm nhiễm lan sâu xuống dưới phá hủy xương bao quanh chân răng.
- Lung lay răng: Khi xương tiêu và dây chằng nha chu bị đứt gãy, răng sẽ lung lay. Không chỉ vậy, đối với răng đang chịu lực kéo niềng, nguy cơ mất răng vĩnh viễn là rất cao.
- Tổn thương răng lân cận: Vi khuẩn lây lan nhanh chóng sang các răng khỏe mạnh bên cạnh.
Giai đoạn 3: Biến chứng toàn thân nguy hiểm
Khi vi khuẩn xâm nhập vào dòng máu từ ổ áp-xe răng miệng, chúng có thể gây ra các biến chứng đe dọa sức khỏe tổng thể như:
- Nhiễm trùng huyết: Tình trạng nhiễm trùng máu nguy hiểm tính mạng.
- Sốt cao và sưng hạch: Cơ thể phản ứng dữ dội với ổ viêm.
- Ảnh hưởng cơ quan khác: Tăng nguy cơ viêm nội tâm mạc, viêm phổi do hít phải vi khuẩn, đặc biệt nguy hiểm ở những người có bệnh lý nền.
Để quá trình chỉnh nha diễn ra an toàn và đạt thẩm mỹ tối đa, việc kiểm soát sức khỏe nướu là yếu tố tiên quyết. Ngay khi phát hiện dấu hiệu lợi trùm khi niềng răng, người bệnh cần đến ngay các cơ sở nha khoa uy tín để được thăm khám, xác định nguyên nhân và có phác đồ điều trị kịp thời. Đừng để một biến chứng nhỏ làm hỏng kết quả của cả một hành trình niềng răng dài.
>>> Thắc mắc có liên quan: Viêm nha chu thì có được niềng răng không?
